Fizika223 views·Updated Jun 9, 2026·8 pages

Osnovni Zakoni i Jednačina Stanja za Idealne Gasove

Gasni zakoni su kao "pravila ponašanja" za gasove - objašnjavaju...

1 / 8

of 8

# Gasni Zakoni i Jednačina
# Stanja Idealnog Gasa

Uvod u gasne zakone

Gasni zakoni opisuju ponašanje gasova pod različitim uslovima. Oni p

Uvod u gasne zakone i osnovni pojmovi

Zamisli gas kao gomilu sitnih loptičica koje se kreću po sudu - to je idealan gas. U stvarnosti gasovi nisu baš takvi, ali na visokim temperaturama i niskim pritiscima se ponašaju slično, što nam omogućava da ih lakše proučavamo.

Stanje bilo kog gasa opisuju tri parametra stanja: pritisak (p), zapremina (V) i temperatura (T). Pritisak je sila kojom gas "gura" zidove suda, zapremina je prostor koji zauzima, a temperatura pokazuje koliko se brzo kreću čestice gasa.

Apsolutno najvažnije: temperatura se uvek koristi u Kelvinima! Formula je T(K) = t(°C) + 273. Ovo je najčešća greška na testovima, pa zapamti dobro.

💡 Zapamti: Svi gasni zakoni rade samo sa temperaturom u Kelvinima - Celzijusi će ti pokvariti ceo zadatak!

of 8

Izotermski proces - Bojl-Mariotov zakon

Kada temperatura ostane ista, pritisak i zapremina se ponašaju kao na klackalici - što se jedan povećava, drugi se smanjuje. Ovo je Bojl-Mariotov zakon.

Formula je jednostavna: p₁V₁ = p₂V₂. Znači ako dupliraš pritisak, zapremina se prepolovi. Ako sabereš gas u špricu (smanjuješ zapreminu), pritisak raste.

Na grafiku pritisak-zapremina dobijamo hiperbolu koja se zove izoterma. Ova kriva pokazuje da su pritisak i zapremina obrnuto srazmerni.

💡 Primer iz života: Kada sabereš vazduh u špricu, osećaš otpor - to je povećan pritisak zbog smanjene zapremine!

of 8

Izobarski proces - Gej-Lisakov zakon

Ovde pritisak ostaje konstantan, a igraju se zapremina i temperatura. Što je toplije, gas zauzima više mesta - logično!

Formula: V₁/T₁ = V₂/T₂. Zapremina i temperatura su direktno proporcionalne - povećaš jedno, povećava se i drugo.

Na V-T dijagramu dobijaš pravu liniju kroz koordinatni početak - to je izobara. Ova prava linija pokazuje da zapremina raste linearno sa temperaturom.

💡 Zanimljivost: Balon napunjen helijumom ujutru (hladno) će se proširiti tokom dana kako se zagreva!

of 8

Izohorski proces - Šarlov zakon

Zapremina je fiksna (kao u čeličnoj boci), a pritisak raste sa temperaturom. Zato na sprejovima piše "ne izlagati toploti" - može eksplodirati!

Formula: p₁/T₁ = p₂/T₂. Pritisak i temperatura su direktno srazmerni - više toplote znači veći pritisak.

Na p-T dijagramu dobijamo pravu liniju kroz početak - izohoru. Ova linija pokazuje linearni rast pritiska sa temperaturom.

⚠️ Upozorenje: Nikad ne zagrevaj zatvorene spreje ili boce - pritisak može opasno porasti!

of 8

Jednačina stanja idealnog gasa

Ova formula spaja sve gasne zakone u jedan: pV = nRT. Ovde je n broj molova, a R univerzalna gasna konstanta $8.314 J/mol·K$ .

Ova Klapejronova jednačina ti omogućava da rešavaš složenije zadatke gde se menjaju sve tri veličine istovremeno. Možeš izračunati masu gasa, broj molova ili bilo koji parametar stanja.

Postoji i oblik pV = NkT gde je N broj čestica, a k Bolcmanova konstanta. Koristi onaj oblik koji ti odgovara za konkretni zadatak.

💡 Savet: Uvek proveri da li su ti sve jedinice u SI sistemu pre uvrštavanja u formulu!

of 8

Primeri iz prakse

Bojl-Mariot primer: Gas od 4L pod pritiskom 100 kPa se sabije na 200 kPa. Nova zapremina: V₂ = (100×4)/200 = 2L. Dupliran pritisak, prepolovljena zapremina!

Šarlov primer: Gas na 27°C (300K) pod pritiskom 300 kPa se zagreje na 177°C (450K). Novi pritisak: p₂ = 300×(450/300) = 450 kPa. Temperature u Kelvinima - obavezno!

Za jednačinu stanja prvo izračunaš broj molova iz pV=nRT, zatim masu preko m=n×M. Pazi na jedinice - zapremina u m³, pritisak u Pa!

💡 Trik: U zadacima često možeš proveriti rezultat logičkim razmišljanjem - da li ti odgovor ima smisla?

of 8

Važne napomene i pregled

Najčešće greške: zaboravljanje pretvaranja u Kelvine, pogrešne jedinice, mešanje formula za različite procese.

Zapamti grafike - izoterma je hiperbola, izobara i izohora su prave linije kroz koordinatni početak. Profesori često pitaju prepoznavanje procesa sa grafika.

Kratak pregled:

Izotermski $T=const$ : p₁V₁ = p₂V₂
Izobarski $p=const$ : V₁/T₁ = V₂/T₂
Izohorski $V=const$ : p₁/T₁ = p₂/T₂
Opšta formula: pV = nRT

💡 Za ispit: Napravi tabelu sa formulama i nauči je napamet - gasni zakoni se često kombinuju u složenijim zadacima!

of 8

Finalni saveti i povezivanje znanja

Realni gasovi odstupaju od idealnih na ekstremnim uslovima - vrlo visoki pritisci ili niske temperature. U većini školskih zadataka pretpostavljamo idealan gas.

Ove zakone ćeš koristiti u termodinamici, kod proučavanja motora, klima uređaja, i mnogih drugih praktičnih aplikacija. Gasni zakoni su temelj za razumevanje kako funkcioniše moderna tehnologija.

Strategija za zadatke: prvo identifikuj koji proces se dešava (šta je konstantno), zatim primeni odgovarajuću formulu. Uvek proveri jedinice i temperaturu u Kelvinima!

Povezivanje: ovi zakoni su uvod u termodinamiku gde ćeš učiti o toplotnim mašinama, entropiji i energetskim pretvaranjima.

🎯 Cilj: Ovaj gradivo je osnova za razumevanje kako rade automobili, frižideri, klime - praktično sve što koristi gasove za rad!

We thought you’d never ask...

What is the Knowunity AI companion?

Our AI companion is specifically built for the needs of students. Based on the millions of content pieces we have on the platform we can provide truly meaningful and relevant answers to students. But its not only about answers, the companion is even more about guiding students through their daily learning challenges, with personalised study plans, quizzes or content pieces in the chat and 100% personalisation based on the students skills and developments.

Where can I download the Knowunity app?

You can download the app in the Google Play Store and in the Apple App Store.

Is Knowunity really free of charge?

That's right! Enjoy free access to study content, connect with fellow students, and get instant help – all at your fingertips.

Most popular content

Srpski jezik

Glagoli

Ponavljaće se poznati glagolski oblici (prezent, perfekat, futur I), a učiće se i novi oblici kao što su aorist, imperfekat, pluskvamperfekat, futur II, kao i glagolski prilozi i pridevi.

7. r.3,878132

Istorija

Glavni frontovi i ključne bitke

Proučavaće se najvažniji frontovi i bitke koje su obeležile Prvi svetski rat.

8. r.90914

Srpski jezik

Rečenični članovi

Učiće se o glavnim i sporednim rečeničnim članovima (subjekat, predikat, objekat, priloške odredbe, atribut, apozicija) i njihovoj funkciji.

7. r.1,86967

Srpski jezik

Glagoli

Obradićemo glagolska vremena (prezent, futur I, perfekat) i glagolske načine, kao i glagolske oblike (infinitiv, glagolski pridevi i prilozi) i glagolski vid (svršeni i nesvršeni).

6. r.1,49173

Hemija

Ugljovodonici

Učićete o najjednostavnijim organskim jedinjenjima – ugljovodonicima, uključujući alkane, alkene i alkine, njihove opšte formule i osnovnu nomenklaturu.

1. r. SŠ1,18629

Srpski jezik

Glasovi i glasovne promene

Ponovićemo šta su glasovi i kako se dele, a zatim ćemo učiti o važnim promenama koje se dešavaju kada se glasovi nađu jedan pored drugog u rečima (npr. jednačenje suglasnika po zvučnosti i mestu tvorbe).

6. r.2,61867

Srpski jezik

Stilske figure

Ponavljaće se i produbljivati znanje o stilskim figurama kao što su epitet, poređenje, metafora, personifikacija, hiperbola, onomatopeja, aliteracija i asonanca, razumevajući njihovu ulogu u tekstu.

7. r.78423

Srpski jezik

Fonetika

Za 8. Razred

8. r.1,00017

Matematika

Četvorougao

Upoznavanje sa vrstama četvorouglova (paralelogram, pravougaonik, kvadrat, romb, trapez) i njihovim osnovnim svojstvima.

6. r.74620

Can't find what you're looking for? Explore other subjects.

Students love us — and so will you.

4.6/5App Store

4.7/5Google Play

The app is very easy to use and well designed. I have found everything I was looking for so far and have been able to learn a lot from the presentations! I will definitely use the app for a class assignment! And of course it also helps a lot as an inspiration.

Stefan SiOS user

This app is really great. There are so many study notes and help [...]. My problem subject is French, for example, and the app has so many options for help. Thanks to this app, I have improved my French. I would recommend it to anyone.

Samantha KlichAndroid user

Wow, I am really amazed. I just tried the app because I've seen it advertised many times and was absolutely stunned. This app is THE HELP you want for school and above all, it offers so many things, such as workouts and fact sheets, which have been VERY helpful to me personally.

AnnaiOS user

Fizika223 views·Updated Jun 9, 2026·8 pages

Osnovni Zakoni i Jednačina Stanja za Idealne Gasove

Gasni zakoni su kao "pravila ponašanja" za gasove - objašnjavaju kako se pritisak, zapremina i temperatura utiču jedan na drugi. Ovo su temelji termodinamike koji ti trebaju za razumevanje kako rade motori, frižideri, pa čak i zašto ne smeš bacati...

of 8

Uvod u gasne zakone i osnovni pojmovi

Apsolutno najvažnije: temperatura se uvek koristi u Kelvinima! Formula je T(K) = t(°C) + 273. Ovo je najčešća greška na testovima, pa zapamti dobro.

💡 Zapamti: Svi gasni zakoni rade samo sa temperaturom u Kelvinima - Celzijusi će ti pokvariti ceo zadatak!

of 8

Izotermski proces - Bojl-Mariotov zakon

Kada temperatura ostane ista, pritisak i zapremina se ponašaju kao na klackalici - što se jedan povećava, drugi se smanjuje. Ovo je Bojl-Mariotov zakon.

Formula je jednostavna: p₁V₁ = p₂V₂. Znači ako dupliraš pritisak, zapremina se prepolovi. Ako sabereš gas u špricu (smanjuješ zapreminu), pritisak raste.

Na grafiku pritisak-zapremina dobijamo hiperbolu koja se zove izoterma. Ova kriva pokazuje da su pritisak i zapremina obrnuto srazmerni.

💡 Primer iz života: Kada sabereš vazduh u špricu, osećaš otpor - to je povećan pritisak zbog smanjene zapremine!

of 8

Izobarski proces - Gej-Lisakov zakon

Ovde pritisak ostaje konstantan, a igraju se zapremina i temperatura. Što je toplije, gas zauzima više mesta - logično!

Formula: V₁/T₁ = V₂/T₂. Zapremina i temperatura su direktno proporcionalne - povećaš jedno, povećava se i drugo.

Na V-T dijagramu dobijaš pravu liniju kroz koordinatni početak - to je izobara. Ova prava linija pokazuje da zapremina raste linearno sa temperaturom.

💡 Zanimljivost: Balon napunjen helijumom ujutru (hladno) će se proširiti tokom dana kako se zagreva!

of 8

Izohorski proces - Šarlov zakon

Zapremina je fiksna (kao u čeličnoj boci), a pritisak raste sa temperaturom. Zato na sprejovima piše "ne izlagati toploti" - može eksplodirati!

Formula: p₁/T₁ = p₂/T₂. Pritisak i temperatura su direktno srazmerni - više toplote znači veći pritisak.

Na p-T dijagramu dobijamo pravu liniju kroz početak - izohoru. Ova linija pokazuje linearni rast pritiska sa temperaturom.

⚠️ Upozorenje: Nikad ne zagrevaj zatvorene spreje ili boce - pritisak može opasno porasti!

of 8

Jednačina stanja idealnog gasa

Ova formula spaja sve gasne zakone u jedan: pV = nRT. Ovde je n broj molova, a R univerzalna gasna konstanta $8.314 J/mol·K$ .

Ova Klapejronova jednačina ti omogućava da rešavaš složenije zadatke gde se menjaju sve tri veličine istovremeno. Možeš izračunati masu gasa, broj molova ili bilo koji parametar stanja.

Postoji i oblik pV = NkT gde je N broj čestica, a k Bolcmanova konstanta. Koristi onaj oblik koji ti odgovara za konkretni zadatak.

💡 Savet: Uvek proveri da li su ti sve jedinice u SI sistemu pre uvrštavanja u formulu!

of 8

Primeri iz prakse

Bojl-Mariot primer: Gas od 4L pod pritiskom 100 kPa se sabije na 200 kPa. Nova zapremina: V₂ = (100×4)/200 = 2L. Dupliran pritisak, prepolovljena zapremina!

Šarlov primer: Gas na 27°C (300K) pod pritiskom 300 kPa se zagreje na 177°C (450K). Novi pritisak: p₂ = 300×(450/300) = 450 kPa. Temperature u Kelvinima - obavezno!

Za jednačinu stanja prvo izračunaš broj molova iz pV=nRT, zatim masu preko m=n×M. Pazi na jedinice - zapremina u m³, pritisak u Pa!

💡 Trik: U zadacima često možeš proveriti rezultat logičkim razmišljanjem - da li ti odgovor ima smisla?

of 8

Važne napomene i pregled

Najčešće greške: zaboravljanje pretvaranja u Kelvine, pogrešne jedinice, mešanje formula za različite procese.

Zapamti grafike - izoterma je hiperbola, izobara i izohora su prave linije kroz koordinatni početak. Profesori često pitaju prepoznavanje procesa sa grafika.

Kratak pregled:

Izotermski $T=const$ : p₁V₁ = p₂V₂
Izobarski $p=const$ : V₁/T₁ = V₂/T₂
Izohorski $V=const$ : p₁/T₁ = p₂/T₂
Opšta formula: pV = nRT

💡 Za ispit: Napravi tabelu sa formulama i nauči je napamet - gasni zakoni se često kombinuju u složenijim zadacima!

of 8

Finalni saveti i povezivanje znanja

Realni gasovi odstupaju od idealnih na ekstremnim uslovima - vrlo visoki pritisci ili niske temperature. U većini školskih zadataka pretpostavljamo idealan gas.

Strategija za zadatke: prvo identifikuj koji proces se dešava (šta je konstantno), zatim primeni odgovarajuću formulu. Uvek proveri jedinice i temperaturu u Kelvinima!

Povezivanje: ovi zakoni su uvod u termodinamiku gde ćeš učiti o toplotnim mašinama, entropiji i energetskim pretvaranjima.

🎯 Cilj: Ovaj gradivo je osnova za razumevanje kako rade automobili, frižideri, klime - praktično sve što koristi gasove za rad!